पञ्चकर्म
पञ्चकर्म जैव शुद्धिकरण थेरापी / डिटोक्सिफिकेशन थेरापी हो जसले रोगहरू रोक्न वा निको पार्न शरीरबाट विषाक्त पदार्थहरू बाहिर निकाल्न मद्दत गर्दछ।

पञ्चकर्म भनेको के हो ?
आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा विषाक्त पदार्थ वा अमाको निर्माणका कारणले रोगहरू उत्पन्न हुन्छन्। अमालाई निकालेर शरीरको नियमित सफा गर्नाले कुनै पनि रोगको उपचारमा सहयोगी हुन्छ । पञ्चकर्म जैव शुद्धिकरण थेरापी/डिटोक्सिफिकेशन थेरापी हो जसले रोगहरू रोक्न वा निको पार्न शरीरबाट विषाक्त पदार्थहरू बाहिर निकाल्न मद्दत गर्दछ। एलोप्याथिक उपचार वा शल्यक्रियाको सीमितता भएका धेरै पुरानो रोगहरूमा यो उपचार उपयोगी हुन्छ। यो जवानता कायम राख्न र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता निर्माण गर्न पनि उपयोगी छ। यसले मौखिक रूपमा लिइएका औषधिहरूको राम्रो अवशोषणमा पनि मद्दत गर्दछ। छाला रोग, कपाल रोग, बेसिटी, मधुमेह, थाइरोइड, अनिद्रा, चिन्ता, साइनसाइटिस, माइग्रेन, ग्यास्ट्रोइंटेस्टाइनल डिसअर्डर, मस्कुलोस्केलेटल डिसअर्डर, न्यूरोलॉजिकल डिसअर्डर, मिर्गौला फेल, मृगौलाको पत्थरी, पित्त थैलीको पत्थरी, दम, सीओपीडी लगायतका धेरै रोगहरु छन् । यसको ठूलो प्रभाव प्रमाणित गर्नुहोस्।
यो थेरापीमा ३ चरणहरू छन्- पूर्व कर्म (पूर्व सफाई उपाय), प्रधान कर्म (मुख्य सफाई उपाय) र पश्चत कर्म (सफाई पछिको उपाय)।
1) पूर्व कर्म
मुख्य प्रक्रिया अघि शरीरलाई विषाक्त पदार्थहरू बाहिर जान प्रोत्साहन दिन विशेष विधिहरूमा शरीरलाई तयार गर्न आवश्यक छ। यसमा स्नेहन (ओलेशन-आन्तरिक र बाह्य) र स्वेदान (सुडेशन/स्वेटिंग) समावेश छ। स्नेहना र स्वेदानले विषाक्त पदार्थहरूलाई वरपरबाट बाहिर निकाल्न र ग्यास्ट्रोइंटेस्टाइनल ट्र्याक्टमा जान मद्दत गर्दछ।
२) प्रधान कर्म
त्यहाँ 5 मुख्य सफाई विधिहरू छन्:
- वामन– चिकित्सीय एमेसिस
- विरेचन– चिकित्सीय शुद्धीकरण।
- बस्ती - चिकित्सीय एनीमा।
- नस्य- नाक मार्फत औषधि को प्रशासन।
- Raktamokshan– रगत दिने उपचार।
३) पासष्ट कर्म
मुख्य सफाई प्रक्रिया पछि एक नयाँ स्तरको शक्ति र ऊर्जा प्राप्त गर्न आयुर्वेद अनुसार आहार र जीवन शैली को पालना गर्नुपर्छ।